NOB-reactie op prejudiciële vraag 26/03749
De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (hierna: de NOB) heeft een reactie gegeven op prejudiciële vraag 26/03749 over de maatstaven voor toepassing van de nieuwe-jurisprudentie-uitzondering.
Hof Arnhem-Leeuwarden heeft op 15 september 2026 prejudiciële vragen gesteld over de in
art. 45aa, onderdeel b, Uitv.reg. IB 2001 opgenomen uitzondering voor nieuwe jurisprudentie. Het Hof onderscheidt daarbij twee benaderingswijzen. In de eerste staat het perspectief van de inspecteur centraal. Dan is sprake van nieuwe jurisprudentie als de Hoge Raad afwijkt van de rechtsopvatting waarvan de inspecteur bij het vaststellen van de aanslag is uitgegaan.
In de tweede benaderingswijze draait het om het perspectief van de rechter. Beslissend is dan of de Hoge Raad een nieuwe rechtsregel heeft gegeven. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen de situatie waarin voor het eerst een rechtsregel wordt gegeven en die waarin de Hoge Raad een eerder gegeven rechtsopvatting wijzigt (‘omgaat’).
In beide gevallen doet zich de vraag voor welke betekenis toekomt aan de in HR 26 april 2024, ECLI:NL:HR:2024:667, r.o. 3.2.8 geformuleerde rechtsregel dat de inspecteur niet met een beroep op de ‘nieuwe jurisprudentie-uitzondering’ mag weigeren om ambtshalve vermindering te verlenen als hij bij het opleggen van de aanslag is uitgegaan van een rechtsopvatting die hij in redelijkheid niet voor juist mocht houden.
De NOB geeft de voorkeur aan het perspectief van de Hoge Raad bij de beoordeling van de toepassing van de nieuwe-jurisprudentie-uitzondering: bepalend is of een arrest een nieuwe of gewijzigde rechtsregel bevat. Het Brandweermanarrest verduidelijkt naar de mening van de NOB de bestaande rechtsregel uit het Smeerkuilarrest en vormt daarmee geen nieuwe jurisprudentie. De nieuwe-jurisprudentie-uitzondering kan in de voorliggende zaak dan ook niet aan ambtshalve vermindering in de weg staan.
De volledige reactie is hier te downloaden.
Deze reactie is tot stand gebracht door de Commissie Prejudiciële Vragen, bestaande uit de NOB-leden Arco Bobeldijk (voorzitter) en Beatrix den Boer-Drinkenburg en de NOB-leden Eddo Hageman en Anneke Haasnoot-Smulders (voorzitter) van de Sectie Formeel Belastingrecht.